Stacja Jaworzno

Zakłady Bieli Cynkowej "Niedzieliska"

W 1820 roku w Niedzieliskach (obecna dzielnica Jaworzna) Piotr Steinkeller założył hutę cynku "Józefina". W 1865 roku Fabryka Bieli Cynkowej została kupiona przez wrocławskiego przemysłowca Hugo von Loebbecke. Rozwój zakładu przerwał wybuch pierwszej wojny światowej. Kryzys w latach międzywojennych przyniósł znaczne zmniejszenie produkcji cynku i redukcję stanu załogi. Po 1945 roku częściowo zmodernizowano fabrykę. Metody produkcji cynku wciąż były jednak przestarzałe i uciążliwe dla stanowiska. W 1960 roku fabryka weszła w struktury Huty "Trzebinia", a w 1976 roku zapadła dezycja o likwidacji. W latach 1978-79 wywieziono z terenu huty do ZGH "Bolesław" około 100 tysięcy pozostawionych na jej terenie odpadów poprodukcyjnych, wciąż bogatych w cynk.

B powrot

Stacja elektroenergetyczna "Byczyna"

Stacja elektroenergetyczna "Byczyna" powstała w latach sześćdziesiątych XX wieku. Zadaniem stacji elektroenergetycznej jest rozdział i przetwarzanie energii elektrycznej. "Byczyna" posiadała bocznicę szlakową odgałęziającą się od linii kolejowej Jaworzno Szczakowa - Bolęcin. Bocznica wykorzystywana była do lat dziewięćdziesiątych. Podstawiano na nią okresowo cysterny z olejem transformatorowym. Bocznicę zlikwidowano wraz z linią kolejową. Sama zaś stacja elektroenergetyczna jest wykorzystywana do dziś, a w roku 2017 przeszła gruntowną modernizację, dzięki czemu odgrywa kluczową rolę w zasilaniu regionu w energię elekryczną.

B powrot

 

KWK "Jan Kanty"

Powstanie kopalni "Jan Kanty"

Kopalnia "Jan Kanty" została założona w 1920r . z inicjatywy spółki Jaworznickie Komunalne Kopalnie Węgla S.A. Początkowo płytko zalegający węgiel eksploatowano metodą odkrywkową i za pomocą upadowych, szybko jednak zaczęto buduwę kopalni głębinowej. W latach 1920-1921 zgłębiono szyb wydobywczy "Artur". Do kopalni prowadziła jednotorowa bocznica, odgałęziająca się od toru kolei górniczej (późniejsza linia Jaworzno Szczakowa - Bolęcin) prowadzącej ze stacji w Szczakowej.

Czasy II-giej Wojny Światowej

W okresie okupacji niemieckiej nazwę kopalni zmieniono na "Dachsgrube" i podporządkowano niemieckiej spółce EVO (Energieversorgung Oberschlesien Aktiengesellschaft). Do niewolniczej pracy przy rabunkowym wydobyciu węgla kamiennego zatrudniano więźniów niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau i jego późniejszego podobozu Neu-Dachs oraz jeńców wojennych. Kosztem ludzkiego życia wydobycie zwiększono do 500 000 ton węgla rocznie.

Okres powojenny

W trakcie walk o wyzwolenie w 1945 roku drewniane zabudowania kopalni "Jan Kanty" spłonęły w pożarze. Szybko podjęto dezycję o odbudowie. Zakład otrzymał nową, większą sortownię i stalową wieżę szybową. Uruchomiono także nową bocznicę kolejową, prowadzącą od stacji Jaworzno. W 1947 roku kopalnię włączono w struktury utworzonej KWK "Jaworzno". Od 1954 roku zakład na powrót funkcjonował samodzielnie pod nazwą "Komuna Paryska". Od tego momentu zaczął się intensywny rozwój kopalni. W ramach planu pięcioletniego postawiono na intensywne płytkie wydobycie węgla kamiennego. Równolegle eksploatowano kopalnię głębinową. Kopalnia przeszła dużą rozbudowę w latach siedemdziesiątych. Wydrążono nowe szyby "Witold I" i "Witold II". Wybudowano także zupałnie nowy Zakład Przeróbki Mechanicznej Węgla o żelbetowej konstrukcji i stację kopalnianą Witold. W 1979 roku szczytowe wydobycie wyniosło 2 500 000 ton węgla kamiennego.

Likwidacja kopalni

Od 1985 roku zaczęto notować stopniowy spadek wydobycia. Próbowano ratować kopalnię, wdrażając nowe inwestycje. W roku 1992 oddano do użytku nową płuczkę, a w roku 1993 zakład odsiarczania miału. Rozpoczęto także budowę pochylni, dla udostępnienia nowych pokładów węgla kamiennego. Pogłębiające się problemy finansowe ostatecznie zmusiły kopalnię do podjęcia w 1994 decyzji o likwidacji. Wydobycie zakończono w 2002 roku, a fizyczna likwidacja nastąpiła w roku 2005. Część infrastruktury pozostawiono dla potrzeb Centralnego Zakładu Odwadniania Kopalń. Pompownia na poziomie 270 działała do 16 kwietnia 2024 roku. Pompy wyłączono o godzinie 10:00. Zadanie odwadniania przejęła nowa pompownia głębinowa.

B powrot

Bocznice

Na przestrzeni lat stacja kolejowa Jaworzno obsługiwała wiele okolicznych zakładów przemysłowych. Bocznice obsługiwane były lokomotywami manewrowymi, "przetokami", pracującymi w trzech rejonach manewrowych. W latach 60-tych XX wieku były to parowozy serii Ty42. Po wprowadzeniu w Jaworznie w 1975 roku trakcji spalinowej zastąpiono je lokomotywami serii SM42. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, ze względu na spadek przewozów, stopniowo zredukowano liczbę "przetoków" do jednego. W charakterze lokomotywy manewrowej zatrudniano wówczas maszyny seriii SM31.

 

Bocznice obsługiwane przez stację Jaworzno

Lp Nazwa bocznicy
1. KWK "Jan Kanty"
2. KWK "Jaworzno" - Ruch I "Piłsudski"
3. KWK "Jaworzno" - Ruch II "Kościuszko"
4. KWK "Jaworzno" - Ruch III "Sobieski"
5. Szyb "Leopold" KWK "Jan Kanty"
6. Upadowa "Podłęże II" KWK "Jaworzno"
7. Elektrownia "Jaworzno I"
8. Elektrownia "Jaworzno II"
9. Elektrownia "Jaworzno III"
10. Stacja elektroenergetyczna "Byczyna"
11. Zakłady Bieli Cynkowej w Niedzieliskach
12. Zakłady Chemiczne "Organika-Azot"
13. Inne
  1. Jesteś tutaj:  
  2. Start
  3. Bocznice

Odwiedza nas 55 gości oraz 0 użytkowników.

Powrót na górę strony

© 2026 Stacja Jaworzno